অসমৰ প্ৰথমখন অভিধান ‘অসমীয়া ইংৰাজী অভিধান’ৰ ১৬০ বছৰ , আজিও সংৰক্ষিত নহল অসমীয়া ভাষা পুনৰুদ্ধাৰ যুঁজৰ সেনাপতি ব্ৰনছনৰ ইতিহাস প্ৰসিদ্ধ ঘৰ

214

অসমৰ প্ৰথমখন অভিধান ‘অসমীয়া ইংৰাজী অভিধান’ৰ ১৬০ বছৰ , আজিও সংৰক্ষিত নহল অসমীয়া ভাষা পুনৰুদ্ধাৰ যুঁজৰ সেনাপতি ব্ৰনছনৰ ইতিহাস প্ৰসিদ্ধ ঘৰ

দুৰ্নীতিৰ দৰ্পণ সেৱা , ৱাহিদুদ জামান , নগাঁও : ৮ ছেপ্তেম্বৰ : মাইলছ ব্ৰনছন। অসম বাসীৰ হৃদয়ত থকা এটি নাম । দুৰ্যোগৰ সময়ত অসমীয়া ভাষা পুনৰুদ্ধাৰ যুঁজখনৰ প্ৰধান সেনাপতিৰ ভূমিকা লোৱা জাতীয় জীৱনৰ এগৰাকী মহানায়ক মাইলছ ব্ৰনছন। এই গৰাকী নমষ্য পুৰুষ আমেৰিকান মিছনেৰী ব্ৰনছনৰ নগাঁওস্থিত ইতিহাস প্ৰসিদ্ধ ঘৰটি এতিয়া চৰকাৰী অনীহা-অদূৰদৰ্শিতাত পৰিণত হ’ল জলসম্পদ বিভাগৰ অভিযন্তাৰ বাসভৱনলৈ। আদিৰূপ বিকৃত নকৰাকৈ প্ৰয়োজনীয় তথা সময়োপযোগী সংস্কাৰ সাধনেৰে যাউতি যুগীয়াকৈ মাইলছ ব্ৰনছনৰ ঘৰটি সংৰক্ষণৰ লগতে বিশেষ স্মৃতি ক্ষেত্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ দাবী উঠিছে সচেতন বিদ্বৎ মহলত। নগাঁও চহৰৰ মাজমজিয়াৰ মিশ্যন স্কুলৰ সন্মুখৰ প্ৰায় ৭ বিঘা মাটি ভূমিৰ সু-বৃহৎ চৌহদৰে আজিও বিদ্যমান ঘৰটো। সৰু বৰ ১২ টা কোঠাৰে সতে এইটোৱেই মাইলছ ব্ৰনছনৰ ঘৰ। ১৯০১ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰকাশিত পি. এইচ, মূৰৰ – ‘Twenty years in Assam’ নামৰ গ্ৰন্থটো এই ঘৰটোৰ বিস্তৃত বিৱৰণত সন্নিৱিষ্ট হৈ আছে। এই ঘৰটোতে ১৮৬১ খ্ৰীষ্টাব্দত মাইলছ ব্ৰনছনে লিখি সম্পূৰ্ণ কৰিছিল অসমীয়া প্ৰথম অভিধান ‘ অসমীয়া- ইংৰাজী অভিধান’। সেই হিচাপে ‘অসমীয়া- ইংৰাজী অভিধান’ৰ বয়স ১৬০ বছৰ। ১৮৬৭ খ্ৰীষ্টাব্দত ১৪,০০০ শব্দ সম্বলিত এই অভিযানখন শিৱসাগৰৰ ব্যাপ্তিষ্ট মিছন প্ৰেছৰ পৰা প্ৰকাশিত হৈছিল। অভিধান খনৰ ‘আভাস’ নামৰ পাতনিত ব্ৰনছনে সময়ৰ সোঁতে উটুৱাই লৈ যাব নোৱাৰা এক অমোঘ কালজয়ী উক্তি কৰিছিল- “অসমীয়া ভাষা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ সোঁতৰ নিচিনাকৈ ৰাইজৰ মাজত একেদৰে চলি আছে আৰু আগলৈকে চলিব।” অথচ সেইজন ব্ৰনছনকো অসম সাহিত্য সভাই যেন পাহৰিলে। ২০১০ ত নগাঁৱত অনুষ্ঠিত অসম সাহিত্য সভাৰ হিতৈষী আৰু আজীৱন সভ্যৰ ৰাজ্যিক অভিবৰ্তনৰ স্মৃতিগ্ৰন্থৰ বেটুপাতত ঘৰটিৰ সুদৃশ্য ফটোৰ লগতে সন্নিবিষ্ট হৈছিল বিশিষ্ট অনুসন্ধিৎসু ব্যক্তি ডা: পাৰ্থসাৰথি বৰুৱাৰ এটি সুদীৰ্ঘ টোকা। ৰাজ্যৰ বিদ্বৎ আৰু অনুসন্ধিৎসু মহলৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল এই বিষয়টোৱে। কিন্তু গা নলৰিল অসম সাহিত্য সভাৰ। সাহিত্য সভাই কোনো বলিষ্ঠ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা পৰিলক্ষিত নহ’ল। সাম্প্ৰতিক সময়তো এই ঘৰটো জলসম্পদ উন্নয়ন বিভাগৰ অভিযন্তাৰ বাসভৱন হিচাপে ব্যৱহৃত হৈ আছে। অদূৰ ভবিষ্যতে মেৰামতিৰ নামত ঐতিহাসিক আদিৰূপ বিনষ্ট কৰাৰ সম্ভাৱনাও প্ৰৱল হৈ পৰিছে। উল্লেখ্য যে, আজিৰ পৰা প্ৰায় ৮ বছৰ মানৰ আগতে ঘৰটোৰ আদি ৰূপ একে ৰাখি ঘৰটোত সেউজীয়া টিনপাত লগোৱা হৈছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। বিশিষ্ট লোক কলা তথা লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক ড° নৰেন কলিতায়ো ইতিপূৰ্বে মাইলছ ব্ৰনছনৰ বাসভৱনটিক আদি ৰূপ অক্ষুণ্ণ ৰাখি জাতীয় সম্পদ হিচাপে সংৰক্ষণৰ পোষকতা কৰি মন্তব্য কৰিছিল। অসমৰ বাহিৰত তথা ভাৰতৰ বাহিৰত, বিশেষকৈ পশ্চিমীয়া দেশসমূহত ঐতিহ্যৰ সমলবোৰক প্ৰখৰ জাতীয় চেতনাৰে সংৰক্ষণ কৰা হয়। অসমত এনে বহু সমলৰ অস্তিত্বই এতিয়া নোহোৱা হৈ হেৰাই গৈছে অথবা নি:শ্চিন্ন হৈ গৈছে। এইবোৰক সময় থাকোঁতেই ৰজাঘৰ প্ৰজাঘৰে মিলি সংৰক্ষণৰ সঠিক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা উচিত বুলিও মতপোষন কৰিছিল ড° কলিতাই। বিশিষ্ট লেখক- সমালোচক উপেন্দ্ৰ বৰকটকীয়েও “ঐতিহ্যক অৱহেলা কৰিলে জাতীয় জীৱনকো অৱমাননা কৰা হয়” বুলি মত পোষণ কৰিছে। মাইলছ ব্ৰনছন যিদৰে এক নমস্য নাম, সেইদৰে তেওঁৰ বাসভৱনটিও এক ঐতিহ্যমণ্ডিত ক্ষেত্ৰ। ব্ৰনছনৰ স্মৃতি যুগমীয়া কৰাৰ বাবে তেওঁৰ বাসভৱনটি সংৰক্ষণৰ বাবে সকলো পক্ষকে আগবাঢ়ি আহিবলৈ আহ্বান জনাইছে লেখক- সমালোচক বৰকটকীয়ে। অসমীয়া ভাষাৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰা মাইলছ ব্ৰনছনৰ বাসগৃহটো অনাদৰ অবহেলাত পৰি থকাটো দুৰ্ভাগ্যৰ বিষয় বুলিও তেওঁ মন্তব্য কৰে। বিশিষ্ট শংকৰী সাহিত্যৰ গৱেষক তিলকচন্দ্ৰ মজুমদাৰে কয় যে- “অসমৰ জাতীয় ইতিহাস অধ্যয়ন কৰা সকলক কোৱাৰ সকাম নাই যে ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ চৰ্তমতে অসম বৃটিছৰ অধীন হোৱাৰ মাথো দহ বছৰৰ পিচতে বঙালী, কৰ্মচাৰী কেৰাণী মহৰীৰ প্ৰৰোচনাত বৃটিছ শাসকে অসমৰ শিক্ষানুষ্ঠান আদালতৰ পৰা হেজাৰ হেজাৰ বছৰ পুৰণি অসমীয়া ভাষা উঠাই দি বঙলা ভাষাৰ প্ৰচলন কৰিছিল। মানৰ অত্যাচাৰ উৎপীড়নত নিশকতীয়াহৈ পৰা কোনো অসমীয়াৰ এনে সৰ্বনশীয়া সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে মুখ খুলি কোৱাৰ শক্তি নাছিল। এনে সংকটৰ সময়তে ডঃ মাইলছ ব্ৰনছন, নাথান ব্ৰাউন, অলিভাৰ টি কট্টাৰে অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিলহি। এই কেইজন লোকৰ সংগ্ৰামৰ ফলত অসমত বঙলা ভাষাৰ স্থানত অসমত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচলন হয়। গতিকে এই বাসগৃহটো সংৰক্ষণ কৰা উচিত।” বিশিষ্ট গল্পকাৰ শিবানন্দ কাকতিয়ে এই বাসগৃহটো সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত নিজৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যক্ত কৰি কয় যে- ‘কথাটো মাজে মাজে ওলাই। আকৌ জামৰি যায়।নগাঁৱত সংৰক্ষণ যোগ‍্য অনেক কীৰ্ত্তিস্থল এতিয়ালৈকে অনাদৃত, পৰিত‍্যক্ত আৰু প্ৰাপ্য সন্মান আৰু আদৰৰ পৰা বঞ্চিত । ইয়াৰে ভিতৰত মাইলচ ব্ৰনছনৰ এই বাসগৃহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে নিঃসন্দেহে এক সংৰক্ষণ যোগ‍্য স্থান। ই জাতিটোৰ এক কৃতজ্ঞতাৰো পৰিচায়ক হৈ ৰব।” প্ৰসঙ্গত উল্লেখযোগ্য যে আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ শেষ কৃতৰ স্থান বৰ্তমানৰ নগাঁও উপায়ুক্তৰ চৰকাৰী বাসভৱনৰ পশ্চিম চুকে আছে বুলি অনেক প্ৰবীণ নাগৰিকে কয়। ইয়াৰো কোনো সুব‍্যবস্থা আজিকোপতি নহল। বিশিষ্ট সমাজকৰ্মী মুকুট চন্দ্ৰ ভূঞাইও কয় যে- “অসমীয়া ভাষাৰ পুনৰোদ্ধাৰৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা এই জন মহান লোকৰ বাসগৃহটো সংৰক্ষণ কৰা উচিত। তদুপৰি নগাঁও চহৰত নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন স্মৃতি সেতুৰ কাষৰ সেতুখন অথবা আইন মহাবিদ্যালয় সংলগ্ন সেতুখনৰ কোনোবা এখন মাইলছ ব্ৰন্সনৰ নামত দি তেওঁৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা নিবেদন কৰা উচিত।” উল্লেখযোগ্য যে ইতিপূৰ্বে সংবাদ মাধ্যমে ব্ৰনছনৰ ঐতিহাসিক বাসভৱনটিৰ সন্দৰ্ভত বিভিন্ন প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিছে যদিও চৰকাৰ অথবা জাতীয় সংগঠন সমূহে কোনো তৎপৰ ভূমিকা লোৱা পৰিলক্ষিত হোৱা নাই। মুখ্যমন্ত্ৰী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা নেতৃত্বাধীন ৰাজ্য চৰকাৰে শীঘ্ৰে মাইলছ ব্ৰনছনৰ ঘৰটিক চৰকাৰী বিষয়াৰ আৱাসৰ পৰিৱৰ্তে জাতীয় সম্পদ হিচাপে সংৰক্ষণ কৰি সমগ্ৰ চৌহদটি বিশেষ ক্ষেত্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাটো অতি প্ৰয়োজনীয় বুলি বিবেচিত হৈছে ।